Maatschappelijke impact

Uit de Arbobalans 2018 blijkt dat slechts 55% van de werkgevers geen RI&E  (= risico-inventarisatie en -evaluatie) heeft. De staatssecretaris Tamara van Ark vindt dat niet acceptabel, zo schrijft zij in februari 2019 aan de Tweede Kamer. Zij wil dat werkgevers zich aan de nieuwe Arbowet gaan houden. Daarom gaat ze de boetes fors verhogen. Zo wordt de boete bij het ontbreken van een RI&E € 4.500 en bij het niet hebben van een Plan van Aanpak € 3.000 i.p.v € 750. Op te leggen zonder waarschuwing. Voor het eerst heeft Inspectie SZW een meerjarenplan opgesteld. In de kabinetsplannen is er voor de handhaving van Inspectie SZW 50 miljoen extra uitgetrokken. Eén van de controlegebieden is de Arbowetgeving. Die is per 1 juli 2018 ingrijpend veranderd. Hoe zit dat ook al weer?

Anders dan vroeger

Vanaf 2005 staat het elke werkgever vrij hoe de begeleiding van ziekteverzuim wordt vormgegeven. Allerlei variaties zijn mogelijk.

Dat is per 1 juli 2018 veranderd. De vrijheid voor werkgevers is ingeperkt. Elke werkgever, ook die met 1 werknemer, stagiaire, ingehuurde ZZP-er of uitzendkracht, is verplicht een basiscontract af te sluiten met een arbodienst of een bedrijfsarts.

We gaan weer terug naar de oude situatie. Daarnaast zijn er nog meer nieuwe verplichtingen ontstaan, waarbij de nadruk niet alleen op verzuim ligt maar juist ook op preventie. Ik ben geen voorstander van extra regels voor de werkgever. Soms denk ik wel dat meer regels en structuur voor werkgever en voor werknemer beter zijn. In mijn praktijk word ik regelmatig geconfronteerd met vergaande laksheid. Het gevolg is soms onnodige financiële schade en beschadigde onderlinge verhoudingen.

Voorbeeld: een twintiger werkt sinds een aantal jaar bij een klein beveiligingsbedrijf. Aanvankelijk als receptionist, verantwoordelijk voor ontvangst van klanten en het openen en afsluiten van het pand. Altijd bij dezelfde klant, 5 dagen per week. Deze opdrachtgever stopt. De medewerker wordt op tal van losse projecten ingezet. Hij val uit. Er wordt een diagnose autisme gesteld. Werknemer blijft thuis. Bezoekt af en toe bedrijfsarts. ‘Geschikt voor passende werkzaamheden’, oordeelt hij. Na ruim een jaar thuiszitten voer ik het arbeidsdeskundig onderzoek uit. Intern zijn er geen mogelijkheden, inzet 2e spoor is aan de orde. Werkgever laat het advies voor wat het is. Werknemer blijft thuis. Weer 6 maanden later komt de werkgever op aangeven van zijn HR-adviseur in actie. Een 2e spoortraject wordt gestart. Een loonsanctie is nu niet meer te vermijden. De loonkosten van een 3e jaar kunnen niet geclaimd worden bij de verzuimverzekeraar. Werknemer voelt zich ellendig en mist al tijden perspectief.

Bij een ander arbeidsdeskundig onderzoek sprak ik een werknemer die in de afgelopen 7 jaar 51% verzuimd heeft. Typisch een werknemer die verzuim ‘Ziektewet’ noemde en ervan uitgaat dat het de werkgever niets kost. Dit vraagt om aandacht en een gedegen aanpak.

Geen papieren tijger

Nu zijn de regels voor de oplegging van boetes aangescherpt aan de veranderde wetgeving. Er is een aangepast beleid met betrekking tot het opleggen van boetes voor de Arbowet. De inspectie kan direct een boete opleggen van 1.500 euro als de werkgever geen basiscontract verzuimbegeleiding heeft. Als het contract niet compleet genoeg is kan een boete van 750 euro opgelegd worden.

Voorbeelden van andere boetes zijn:
• Geen preventiemedewerker aangewezen (1.500 euro)

• Geen vrije toegang tot de bedrijfsarts (1.500 euro)

• Bedrijfsarts kan werkvloer niet bezoeken (1.500 euro)

• Geen mogelijkheid tot second opinion (1.500 euro)

De inspectie SZW kan onaangekondigd controles uitvoeren. Ik heb zelf recent een aangekondigde controle bij een accountantskantoor meegemaakt. De inspecteur stelt vragen aan de werkgever, werknemers en bekijkt allerlei stukken, zoals het basiscontract.

Welke verplichtingen zijn er?

In het basiscontract zullen verschillende zaken vastgelegd moeten zijn. Het betreft 11 onderdelen. Ik wil er 5 uitlichten. Het gaat om:

1. Ziekteverzuimbegeleiding: werknemers moeten deskundige begeleiding krijgen als er sprake is van verzuim
2. Toetsen van en adviseren over de RIE (Risicoinventarisatie en evaluatie): u of uw preventiemedewerker kunt de RIE opstellen. Het toetsen kunt u de arbodienst laten doen. U kunt ook de RIE door hen op laten stellen
3. Bedrijfsarts: in het basiscontract staat hoe en waar werknemers terecht kunnen bij de bedrijfsarts. De werkgevers informeert zelf de werknemers.
4. Bezoeken bedrijfsarts, een zogenaamd open spreekuur: elke werknemer heeft het recht om, anoniem en zonder medeweten of toestemming van de werkgever, de bedrijfsarts te bezoeken met werkgerelateerde gezondheidsvragen. Ook als de werknemer niet ziek is. Iedereen mag er gebruik van maken. Ook oproepkrachten, uitzendkrachten en ander tijdelijk personeel. De bedrijfsarts moet iedere werkplek kunnen bezoeken als hij dat nodig acht.
5. Recht op een second opinion: elke werknemer heeft recht op een second opinion door een andere bedrijfsarts als hij twijfelt aan het advies van de eigen bedrijfsarts. De kosten zijn voor de werkgever. Daarnaast moet er een duidelijk procedure zijn waar de werknemer klachten kan indienen over de dienstverlening door de bedrijfsarts.

De andere 6 aspecten zijn de PAGO (periodiek arbeidsgezondheidskundig onderzoek), aanstellingskeuring, klachtenprocedure, melden beroepsziekten, advisering over preventie en overleg tussen OR en preventiemedewerker.

Een andere verplichting voor elke werkgever is het aanstellen van een preventiemedewerker. Dat is iemand binnen de organisatie die verantwoordelijk is voor de dagelijkse veiligheid en gezondheid. Bij werkgevers met minder dan 25 werknemers kan de werkgever zelf de taak van preventiemedewerker op zich nemen. De preventiemedewerker is erg betrokken bij de risico-inventarisatie en –evaluatie en het plan van aanpak wat daarbij hoort. Hij ziet toe op juist gebruik van beschermingsmiddelen, het geven van instructies en voorlichting.

Ik concludeer dat de wijzigingen vooral te maken hebben met vastleggen (basiscontract), drempels verlagen richting bedrijfsarts, betrokkenheid van bedrijfsarts en van werknemers bij verzuimbeleid en organisatie verbeteren.

Voordelen nieuwe Arbowet

Als de nieuwe verplichtingen binnen een organisatie goed ingevoerd worden zie ik serieuze mogelijkheden voor meerwaarde. Ik illustreer dat met een viertal voorbeelden.

1. Wist u dat de werkgever ook volledig verantwoordelijk blijft wanneer uitval niets met de werksituatie te maken heeft? De oorzaak van het verzuim doet er niet toe. De bedrijfsarts kan de werknemer adviseren over adequate interventies en behandelmogelijkheden. De bedrijfsarts heeft het soms eerder in beeld dan de huisarts. Hij kan en mag een diagnose stellen en ook de werknemer doorverwijzen naar een specialist, zonder de huisarts hiervoor te raadplegen. Door betrokkenheid van de bedrijfsarts kan in sommige situaties het verzuim voorkomen worden of bekort worden. Een goede bedrijfsarts kan het verschil maken.

2. Elke werkgever moet iets met de rol van preventiemedewerker. Dat is een verplichting. Bij iets grotere organisaties (> 25 medewerkers) krijgt één van de werknemers die verantwoordelijkheid. Ik zie in de praktijk dat er goede dingen tot stand komen, soms met kleine stapjes. Het gaat bijvoorbeeld om een overleg met collega’s om samen te brainstormen over veiliger werken. De RIE wordt weer een gespreksonderwerp. De betrokkenheid van de werknemers neemt toe.

3. In het afgelopen jaar hebben diverse werknemers bij onze bedrijfsarts van ADXpert een second opinion afgenomen. Ze hadden soms moeite met het hervattingsadvies van de eigen bedrijfsarts. De praktijk wijst echter uit de verschillende bedrijfsartsen vaak tot hetzelfde advies komen. Bij de betrokken werknemer creëert dat acceptatie en draagvlak voor het vervolg van de re-integratie. Hij voelt zich gehoord en serieus genomen.

4. In het basiscontract moet verplicht vastgelegd zijn hoe de verzuimbegeleiding tot stand komt. Voor alle klanten van ADXpert wordt de methodiek ‘doen wat werkt’ gevolgd. Een werkwijze gebaseerd op de oplossingsgerichte methodiek (solution focus approach). Eind 2018 zijn we bij een nieuwe opdrachtgever gestart. Een beveiligingsbedrijf met ruim 100 medewerkers. We hebben alle verzuimende werknemers gesproken. In sommige gevallen is onze bedrijfsarts betrokken in het hervattingsadvies. Na 2 weken was 70% van de verzuimende medewerkers weer voor alle werkuren actief of geheel hersteld gemeld. Het komt dat in de praktijk maar weinig voor dat een zieke werknemer helemaal niet in staat is om passende werkzaamheden uit te voeren. Alle werknemers waren geïnformeerd: er is een nieuwe arbodienst ADXpert en dit is de werkwijze. Het is een duidelijk voordeel dat deze wettelijke verplichting onderlinge communicatie over het verzuim stimuleert.

 

auteur: Cees Willem Dam, arbeidsdeskundige bij ADXpert (cw.dam@adxpert.nl)